بي‌شك هر شجره‌نامه‌اي فصلها و صفحاتي دارد كه مطالعه و بازنگري بعضي از اين فصلها و صفحه‌ها تداعي‌كنندة خاطرة پرنشاط وشور‌انگيز و بعضي تداعي‌ خاطرة نگران‌كننده و غم‌انگيز است. نمي‌خواهم همة قصّه‌هاي تلخ و شيرين تاريخ پرافتخار روستاي كوتنا بيان شود. مختصر و مفيد دربارة وضعيت تاريخي روستا و پيشينة تاريخي و چرا به اين نام اشتهار يافته است ، همچنين گذر كوتنا از نظر جغرافيايي و آداب و رسوم اجتماعي بسنده مي‌شود. گزارش و تحقيقات از پيران و تاريخ‌نگاران روستاي كوتنا تهيه و تدارك و تنظيم گرديده است. پيشينه تاريخي روستاي كوتنا ـ ريش‌سفيدان و بزرگان روستا گويند قدمت اين روستا حدوداً 700 سال است ظاهراً بعد از حملة چنگيز‌خان مغول به ايران و فرار مردم به جاهاي امن 5 برادر از سمرقند كه آن موقع جزء 6 سرحداد ايران بود به اين منطقه آمدند كه دو برادر در قسمت شمالي مجاور محل كوتنا سكونت كردند و روستاي تلوك را بنا نهادند و سه برادر در ملك محل كوتنا سكني گزيدند و روستاي كوتنا را بنا كردند. اين سه برادر به نامهاي جواد ، ميرزا ، اصغر بودند كه فرزندان جواد طايفة جواديان (بالاملي) هستند و فرزندان ميرزاطايفة (ميرزاخلي) را تشكيل دادند و نسل اصغر طايفة (اصغرخلي) را تشكيل دادند. هريك از طوايف خصوصيّات اخلاقي خاصّي دارند كه از حوصلة اين بحث خارج است.

از طرفي چرا به اين نام (كوتنا) ناميده شد ؟ گويند در زمانهاي دور نام اين روستا ، كوشا بود. به اين علّت كه مردمي پرتلاش داشته است به همین علت در آن محدوده جغرافیایی به مردمی فعال وپر تلاش زرنگ معروفیت دارند و بعداًنام كوتنا گرفت.

از نظر جغرافيايي ـ روستاي كوتنا در جنوب شرقي قائم‌شهر و در فاصلة 5 كيلومتري از قائم‌شهر واقع گرديده است. و جزء 6 بخش بيشه‌سر مي‌باشد و از لحاظ موقعيّت جغرافيايي و دو يال بلند يورسي در شمال و كراتي در شرق و زمينهاي پهلنگ لم در غرب روستا را محصور كرده و قرارگرفتن سراسر دشت در جلوي روستا ، كوتنا را يكي از زيباترين و دلرباترين و خوش‌منظره‌ترين روستاي منطقه كرده است در قسمت جنوبي این به فاصلة 600 متر از روستا سياهرود مي‌گذرد كه اين نعمت خدادادي باعث شروب‌كردن دشت و مزرعه منطقه است و آباداني و زيبايي وصف‌ناپذير روستا را دوچندان كرده است. كوتنا از شمال به روستاي تلوك و از جنوب با روستاي قاديكلاي بزرگ و آهنگر كلاي بيشه‌سر و گل‌افشان و از شرق با روستاهاي كرچنگ و ريكنده و سيّد ابو‌صالح (ملکه) وسيف كتي و پرچينک و از غرب با روستاي ساروكلا همسايه است. از لحاظ نظامي چون داراي موقعيت سوق‌الجيشي و در قسمت بلندي قرار دارد بين روستاهاي بيشه‌سر ممتاز است.

از لحاظ فرهنگي و مذهبي ـ روستاي كوتنا با دارابودن تعداد كثيري فرهنگي و فني و اداري با تحصيلات عاليه در سطح كارشناسي ، كارشناسي ارشد و استادان دانشگاه فني و علوم پايه و علوم پزشکی و  پزشك متخصّص و دانشجوي رشته پزشكي وپزشک و تعداد كثيري افسر و افسران نظامي و بالای صدها دانشجو در رشته‌هاي مختلف در دانشگاههاي سراسر كشور و مضاعفاً دارابون حوزة بزرگ علميه به نام امام صادق (ع)  به سرپرستي روحاني بزرگوار و انديشمند حجت‌الاسلام و المسلمين حاج آقا سليماني كه هر ساله تعداد كثيري از طلاب پس از گذراندن دروس عاليه علوم اسلامي به حوزه‌هاي قم و مشهد اعزام مي‌شوند و جوانان و نوجوانان تشنه مكتب سرخ تشيع علوي از اطراف و اكناف براي فراگيري علوم اسلامي و تلمّذ و كسب فيض از اساتيد و مدرسين با كفايت اين دو حوزة بزرگ به روستاي كوتنا هجوم مي‌آورند ، به همين جهت از لحاظ فرهنگي و اجتماعي مذهبي، كوتنا يكي از روستاهاي شاخص استان مازندران است.

آداب و رسوم اجتماعي ـ آداب و رسوم روستاي كوتنا همانند همة روستاهاي مازندران است. امّا برخي ويژگي‌ها و خصلتهاي بارز اين روستا قابل توجه و زبانزد خاص و عام در منطقه است. مردم پرشور كوتنا در مشكلات و مرگ و مير همدم و شريك يكديگرند و تا روز چهلم خانوادة سوگوار و غمديده را تنها نمي‌گذارند و در عمران و آبادي تشريك مساعي خاص دارند و كمتر كوتنائی سراغ داريم كه غذاي روز عزا را تناول كند. شب‌نشيني‌ها و صله‌رحم يكي از اخلاق پسنديده مردم كوتنا است خصوصاً در شبهاي بلند زمستان و استفاده از ضرب‌المثلهاي شيرين مازندراني در معاشرتها يكي از عادات مردم روستاي كوتنا مي‌باشد.

احترام به بزرگتران قوم و ريش‌سفيدان يكي از صفات برجسته جوانان و نوجوانان كوتنا است. همة مردم از پير تا جوان از كوتنائی بودن خود افتخار مي‌كنند حتي كساني كه چندين سال به شهر و يا جايي ديگر هجرت كردند، وصيّت می کنند كه او را در كوتنا دفن كنند. همه در تلاشند تا عظمت و افتخار روستاي كوتنا را دوچندان كنند. و زنان كوتنائی تا آخرين لحظة عمر دوشادوش مردان خود در دشت و مزرعه كار و كشاورزي مي‌كنند و در آشپزي و خانه‌داري كدبانوي تمام عيار هسند و يكي از خصلتهاي نيكوي مردم كوتنا شرم و حيا و نجابت است. از تكبر و چاپلوسي بيزارند. مردمي با عاطفه و با غيّرت هستند و در تاريخ روستاي كوتنا هرگز اربابي نداشته ، چون هرگز زمينة رشد چنين افرادي مفت‌خور و انگلي ، با روحيه مردم سازگار نبوده و يكي ديگر از صفات مردم روستا اقتصادي بودن و قناعت داشتن مي‌باشد. در خاتمه مجدداً يادآور مي‌شوم مردم كوتنا ، مردمي خونگرم و با عاطفه و خوش خلق و با غيرت و با معرفت و آگاه هستند و در طول تاريخ روستا هرگز زير بار ظلم و ستم نرفتند و هميشه در دوران زندگي خصم ظالمان بودند و ياور ستمديدگان.

به راستي كه هركه وطن ندارد ، ايمان ندارد.

والسلام.